ÇİLYAD 4. Çalıştayı Antalya'da yapıldı

4. ÇİLYAD Çalıştayı bütün illerin sorumluları ve Bakanlık yetkililerinin katılımıyla Antalya’da 10 Aralık 2009 tarihinde yapıldı ve çalıştayın ana teması; ÇİLYAD hatırlatma kurslarının “Bütüncül Yaklaşım” mantığı ile yapılandırılması ve geriye dönük genel değerlendirme yapılması idi.

 

 

 

 

4. ÇİLYAD ÇALIŞTAYI SONUÇ RAPORU
10 ARALIK 2009, BELDİBİ-ANTALYA

GİRİŞ- TARİHÇE

      Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD) Kursu 2000 yılının Haziran ayından bu güne bir program dahilinde ulusal bir proje olarak yürütülmektedir. ÇİLYAD çalışmalarının temel amacı, ülkemizde halen çok yüksek oranlarda bulunan bebek ve çocuk ölümlerini ve önlenebilir sakatlıkları azaltmaktır.  ÇİLYAD kurs programı Türkiye koşullarına özgü olarak geliştirilmiş bir programdır. Ancak dünyada benzer deneyimlerden yararlanmaktadır. Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD) Kursları, Ülkemizde Sağlık Bakanlığımız tarafından üniversitelerimiz ve hastanelerimizle işbirliği içerisinde yürütülmektedir.
Yapılan kursların ortaya çıkardığı sonuçları ve geribildirimleri değerlendirmek üzere ilki Adana  Hekimevi’nde  gerçekleştirilen  1. Çalıştay’ın ardından,  17-18 Ocak 2008 tarihleri arasında Konya’da ana teması “standardizasyon” olan 2. Çalıştay gerçekleştirilmiştir. Konya’da düzenlenen 2. Çalıştay’da bir sonraki Çalıştay’ın teması “ölçme ve değerlendirme” olarak belirlenmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı kapsamında yürütülen eğitim kurslarını bir Kurultay çatısı altında toplama girişimi sonucunda 18-23 Ocak 2009 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen Acil Sağlık Hizmetleri Eğitim Kurultayının birinci günü ve 2. gününün yarısı ÇİLYAD Çalıştayına ayrılmıştır. Bu şekilde Kurultay içinde 3. ÇİLYAD Çalıştay’ı “ölçme ve değerlendirme” teması çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. 3. ÇİLYAD Çalıştayında, bir sonraki Çalıştayda sonuçları ortaya konulacak şekilde ölçme ve değerlendirme amaçlı bir değerlendirme modeli üzerinde çalışılmıştır. Aynı Çalıştayda ÇİLYAD Kurs Yöneticileri ve Kurs Gözetmenleri belirlenerek görev tanımları yapılmış bir sonraki Çalıştay’ın temasının kursların güncellenme zamanının yaklaştığı da dikkate alınarak “güncelleme” olması kararlaştırılmıştır.
Her üç Çalıştay’da da gerçekleştirilen ve hedeflenen Kurslar gözden geçirilmiş ve önümüzdeki dönem düzenlenecek Kurslar tarihleri ile birlikte belirlenerek karar altına alınmışlardır.
 
YASAL DURUM
 
      Ülkemizde acil sağlık hizmetlerinin ülke sathında eşit, kaliteli ve etkin olarak sunulmasını sağlamak amacına yönelik olarak hizmet içi zorunlu modüler eğitimleri içeren ve Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezleri kurulmasını öngören 23.01.2004 tarih ve 717 sayıyla  Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönerge çerçevesinde Sağlık Bakanlığı tarafından acil sağlık hizmetlerinde çalışan veya çalışacak olan pratisyen ve ilgili uzman hekimler ile yardımcı sağlık personelinin eğitimlerine başlanmıştır.

       Acil sağlık hizmetleri alanında hizmet sunan sağlık personelinin eğitiminde Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulu tarafından standartları belirlenmiş eğitim programlarının yapılması kararlaştırılmıştır. Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD) Programı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulunca, Acil Hekimliği Sertifika Programı eğitiminin bütününü oluşturan zorunlu modüllerden birisi olarak kabul edilmiştir.

MEVCUT DURUM VE ÇALIŞMALAR
 
            Ülkemizde Acil Sağlık Hizmetlerinde başlatılan eğitim çalışmaları kapsamında, 2004 yılında Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Programı Uygulayıcı ve Eğitimci kurslarının başlatılması ve yurt çapında yaygınlaştırılması amacıyla, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulu üyesi Prof.Dr.Aytuğ ATICI görevlendirilmiştir. İllerde sağlık müdürlükleriyle gerekli hazırlık ve eşgüdümü sağlamak amacıyla Adana İl Sağlık Müdür Yardımcısı Dr.Turgut ARPACI Kurs Koordinatörü olarak görevlendirilmiştir.
ÇİLYAD eğitimlerinde kullanılmak üzere konuyla ilgili öğretim görevlileri tarafından hazırlanan ve editörlüğünü Modül Koordinatörü Prof.Dr. Aytuğ ATICI’nın yaptığı “uygulayıcı” ve “eğitimci” kitapları bastırılmıştır. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı ilgili birimleriyle eğitim programı ve planlama yapılmış, hazırlanan eğitim setleri Sağlık Bakanlığı tarafından gerekli illere ulaştırılmıştır. Kurslarla ilgili gerekli alt yapı ve hazırlıkların tamamlanmasının ardından Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezlerinin bulunduğu illerde eğitim birimi sorumluları ile Tıp Fakülteleri ve bakanlık hastanelerinin ilgili dallarda çalışan öğretim elemanları ve uzmanlarıyla görüşülerek programa destek ve işbirliği sağlanmıştır. Hazırlanan eğitim planı çerçevesinde öncelikle uygulayıcı eğitimi ve hemen ardından eğitimci eğitimleri yapılmış ve bu eğitimler sonunda başarılı bulunan adaylara eğitimci sertifikası verilmiştir. Bu aşamadan sonra Bölge Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezlerinin organizasyonu ve ÇİLYAD eğitimci belgesine sahip tıp fakültesi/eğitim hastanesi öğretim elemanları ve uzmanlarının desteği ile ÇİLYAD kursları yaygınlaşmıştır. Daha sonraları Bölge Eğitim Merkezine bağlı olan ve tıp fakültesine sahip iller ÇİLYAD kurslarını kendi imkanları ile vermeye başlamışlar bu da kursların yaygınlaşmasına neden olmuştur.
2000-2004 YILLARI ARASI
 
        Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi henüz yürürlüğe girmeden ve Sağlık Bakanlığı’ndan bağımsız olarak “Pediatrik İleri Yaşam Desteği” adıyla toplam 7 kez kurs yapılmıştır. Bu kurslardan elde edilen geri bildirimler ve deneyimlerin ışığında Sağlık Bakanlığı Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi çerçevesinde ve “Çocuklarda İleri Yaşam Desteği-ÇİLYAD Kursu” adıyla ilk kez 09–10 Aralık 2004 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde Eğitimci Kursu yapılmıştır. Adana ve Mersin’den katılımcıların bulunduğu bu ilk kurs ile ÇİLYAD Kurslarının bölge eğitim merkezlerinde eğitimci programlarını gerçekleştirecek çekirdek kurs eğitimci grubu oluşturulmuştur.
 
2004 yılında yapılan ÇİLYAD kursları

Mersin     9-10 Aralık 2004  Eğitimci Eğitimi Kursu
Mersin     22-24 Aralık 2004   Doktor Uygulayıcı Kursu     

2005 YILI
         Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hedefler doğrultusunda, ÇİLYAD Eğitimci grubu tarafından Adana, Ankara, İzmir ve Malatya Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Merkezlerinde ve Mersin’de uygulayıcı ve eğitimci kursları gerçekleştirildi. Daha sonraları bu kurslarda eğitimci belgesi almaya hak kazanan bölgedeki üniversitelerin tıp fakülteleri öğretim elemanları ve Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerdeki uzman ve pratisyen hekimlerin desteğiyle uygulayıcı kursları yapılmaya devam edildi.
2005 Yılında Yapılan Eğitimci Kursları:
Adana, Ankara, İzmir, Malatya’da gerçekleştirilen toplam 4 kurs.  
2005 Yılında Yapılan Doktor Uygulayıcı Kursları:
Adana’da 3, Mersin’de 2, Hatay, Ankara, İzmir, Malatya ve Denizli’de gerçekleştirilen toplam 10 kurs. 

2006 YILI
2006 Yılında Yapılan Eğitimci Kursları:
Mersin’de 3, Konya’da 2, Trabzon, İstanbul ve Gaziantep’de gerçekleştirilen toplam 8 kurs
2006 Yılında Yapılan Doktor Uygulayıcı Kursları:
Mersin 9, Konya 7, Malatya 2, Sivas 2, Trabzon 2, Adana 1, Ankara 1, Gaziantep 1, İstanbul 1, Samsun 1, Tarsus 1 olmak üzere toplam 28 kurs.

2007 YILI
2007 yılında yapılan ÇİLYAD Eğitimci Kursları
Antalya 2 Grup, Mersin 2 Grup, Ankara, Bursa, Denizli, Eskişehir, İzmir, Kayseri, Malatya ve Van’da toplam 12 Kurs gerçekleştirilmiştir.
2007 yılında yapılan ÇİLYAD Doktor Uygulayıcı Kursları
Antalya 8 Kurs, Eskişehir 7 Kurs, İzmir 7 Kurs, Konya 7 Kurs, Ankara 5 Kurs, Gaziantep 5 Kurs, Trabzon 5 Kurs, Adana 4Kurs, Denizli 4 Kurs, Samsun 4 Kurs, Diyarbakır 3 Kurs, Malatya 3 Kurs, Sivas 3 Kurs, Şanlıurfa 3 Kurs, Van 3 Kurs, Aydın 2 Kurs, Bursa 1 Kurs, K.Maraş 1 Kurs, Kayseri 1 Kurs, Mersin 1 Kurs, Niğde 1 Kurs olmak üzere toplam 78 kurs.
2007 yılında yapılan ÇİLYAD Yardımcı Sağlık Personeli (AABT, ATT, Hemşire, Sağlık Memuru) Kursları
Gaziantep 8 Kurs, Mersin  7 Kurs, Denizli   5 Kurs, Malatya 5 Kurs, Sivas 4 Kurs, Konya 3 Kurs, Eskişehir 2 Kurs, Diyarbakır 1 Kurs, Van 1 Kurs olmak üzere toplam 36 kurs.

2008 YILI
2008 Yılında Yapılan ÇİLYAD Doktor Uygulayıcı Kursları
Ankara 8 Kurs, Diyarbakır 7 Kurs, Antalya 5 Kurs, İzmir 5 Kurs, Bursa 4 kurs, Trabzon 4 Kurs, Adana 3 Kurs, Hatay 3 Kurs, Konya 3 Kurs, Samsun 3 Kurs, Aydın 2 kurs, Denizli 2 Kurs, Eskişehir 2 Kurs, Kahramanmaraş 2 Kurs, Mersin 2 Kurs, Şanlıurfa 2 Kurs, Van 2 Kurs, Afyon 1 Kurs, Erzurum 1 Kurs, Isparta 1 Kurs, Kayseri 1 Kurs, Malatya 1 Kurs olmak üzere toplam 64 kurs.
2008 Yılında Yapılan ÇİLYAD Yardımcı Sağlık Personeli (Paramedik, ATT, Hemşire, Sağlık Memuru) Kursları
Konya 8 Kurs, Adana 7 Kurs, Trabzon 7 Kurs, Antalya 5 Kurs, Ankara 5 Kurs, Gaziantep 5 Kurs, Samsun 5 Kurs, Bursa 4 Kurs, Diyarbakır 4 Kurs, Hatay 4 Kurs, Kayseri 4 Kurs, Mersin 4 Kurs, Denizli 3Kurs, Kahramanmaraş 3 Kurs, Van 3 Kurs, Eskişehir 2 Kurs, Malatya 2 Kurs, Sivas 2 Kurs, Aydın 1 Kurs, Erzurum 1 Kurs, İzmir 1 Kurs, Şanlıurfa 1 Kurs olmak üzere toplam  81 kurs.

2009 YILI

2009 Yılında Yapılan Doktorlara Yönelik ÇİLYAD Kursları

1. Diyarbakır 13-16 Ocak 2009
2. Diyarbakır 10-13 Şubat 2009
3. Trabzon 10-13 Şubat 2009
4. Antalya 17-20 Şubat 2009
5. Trabzon 10-13 Mart 2009
6. Aydın 16-19 Mart 2009
7. Kayseri 24-27 Mart 2009
8. Balıkesir 07-10 Nisan 2009
9. Hatay 14-17 Nisan 2009
10. İzmir 27-29 Nisan 2009
11. Ankara 28-30 Nisan 2009
12. Trabzon 05-08 Mayıs 2009
13. Denizli 05-08 Mayıs 2009
14. Van 05-08 Mayıs 2009
15. Ankara 13-15 Mayıs 2009
16. Samsun 26-29 Mayıs 2009
17. İzmir 26-29 Mayıs 2009
18. Van 02-05 Haziran 2009
19. Trabzon 02-05 Haziran 2009
20. Bursa 09-12 Haziran 2009
21. Konya 09-12 Haziran 2009
22. Diyarbakır 16-19 Haziran 2009
23. Antalya 16-19 Haziran 2009
24. Trabzon 06-09 Ekim 2009
25. Kayseri 20-23 Ekim 2009
26. Ankara 21-23 Ekim 2009
27. Manisa 09-12 Kasım 2009
28. Antalya 17-20 Kasım 2009
29. Ankara 18-20 Kasım 2009
30. Hatay 01-04 Aralık 2009
31. Konya 08-11 Aralık 2009

 

2009 Yılında  Yapılan Yardımcı Sağlık Personeline (AABT, ATT, Hemşire, Sağlık Memuru) Yönelik ÇİLYAD Kursları

1. İzmir 06-09 Ocak 2009
2. Gaziantep 13-16 Ocak 2009
3. Diyarbakır 13-16 Ocak 2009
4. Diyarbakır 27-30 Ocak 2009
5. Antalya 10-13 Şubat 2009
6. Hatay 10-13 Şubat 2009
7. Malatya 10-13 Şubat 2009
8. Gaziantep 17-20 Şubat 2009
9. Trabzon 17-20 Şubat 2009
10. Ankara 18-20 Şubat 2009
11. İzmir 24-27 Şubat 2009
12. Bursa 24-27 Şubat 2009
13. Sivas 24-27 Şubat 2009
14. Kayseri 24-27 Şubat 2009
15. Kahramanmaraş 02-05 Mart 2009
16. Konya 03-06 Mart 2009
17. Denizli 03-06 Mart 2009
18. Aydın 03-06 Mart 2009
19. Eskişehir 03-06 Mart 2009
20. Diyarbakır 10-13 Mart 2009
21. Adana 10-13 Mart 2009
22. Bursa 10-13 Mart 2009
23. Malatya 10-13 Mart 2009
24. Hatay 10-13 Mart 2009
25. Mersin 10-13 Mart 2009
26. Trabzon 17-20 Mart 2009
27. Ankara 18-20 Mart 2009
28. Diyarbakır 24-27 Mart 2009
29. Antalya 31Mart-3Nisan 2009
30. Bursa 07-10 Nisan 2009
31. Eskişehir 07-10 Nisan 2009
32. Mersin 14-17 Nisan 2009
33. Trabzon 14-17 Nisan 2009
34. Konya 14-17 Nisan 2009
35. Kayseri 14-17 Nisan 2009
36. Samsun 28 Nisan-01 Mayıs 2009
37. Bursa 05-08 Mayıs 2009
38. Antalya 05-08 Mayıs 2009
39. Samsun 12-15 Mayıs 2009
40. Van 12-15 Mayıs 2009
41. Mersin 12-15 Mayıs 2009
42. Trabzon 12-15 Mayıs 2009
43. Denizli 12-15 Mayıs 2009
44. Hatay 12-15 Mayıs 2009
45. Malatya 12-15 Mayıs 2009
46. Ankara 27-29 Mayıs 2009
47. Samsun 09-12 Haziran 2009
48. Trabzon 16-19 Haziaran 2009
49. Bursa 16-19 Haziaran 2009
50. Ankara 24-26 Haziran 2009
51. Kayseri 21-24 Temmuz 2009
52. Kayseri 18-21 Ağustos 2009
53. Diyarbakır 01-04 Eylül 2009
54. Antalya 01-04 Eylül 2009
55. Denizli 08-11 Eylül 2009
56. Konya 29Eylül- 02 Ekim 2009
57. Denizli 06-09 Ekim 2009
58. Antalya 06-09 Ekim 2009
59. Trabzon 13-16 Ekim 2009
60. Malatya 13-16 Ekim 2009
61. Sivas 13-16 Ekim 2009
62. Ankara 14-16 Ekim 2009
63. Şanlıurfa 20-23 Ekim 2009
64. Trabzon 03-06 Kasım 2009
65. Denizli 10-13 Kasım 2009
66. Ankara 11-13 Kasım 2009
67. Konya 17-20 Kasım 2009
68. Balıkesir 23-26 Kasım 2009

 

2010 YILI
2010 Yılında Planlanan Doktor Kurslarının Aylara Göre Dağılımı
            Ocak-2010

1. Balıkesir 12-15 Ocak
2. Manisa   Ocak

             Şubat 2010

1. Diyarbakır 09-12 Şubat
2. Balıkesir 16-19 Şubat
3. Antalya 23-26 Şubat
4. Gaziantep 23-26 Şubat
5. Malatya 23-26 Şubat
6. Isparta Şubat

              Mart 2010

1. Balıkesir 09-12 Mart
2. Mersin 09-12 Mart
3. Hatay 0912 Mart
4. Kayseri  Mart
5. Erzurum Mart

              Nisan 2010

1. Ankara 05-07 Nisan
2. Antalya 06-09 Nisan
3. Balıkesir 13-16 Nisan
4. Eskişehir 27-30 Nisan
5. Konya 27-30 Nisan
6. Aydın Nisan
7. Isparta Nisan
8. Manisa Nisan

Mayıs 2010

1. Diyarbakır 11-14 Mayıs
2. Mersin 18-21 Mayıs
3. Gaziantep 25-28 Mayıs
4. Aydın Mayıs

Haziran 2010

1. Denizli 01-04 Haziran
2. Diyarbakır 15-18 Haziran
3. Malatya 29 Haziran-03 Temmuz

Temmuz 2010

1. Kayseri Temmuz

Eylül 2010

1. Ankara 15-17 Eylül
2. Mersin 28 Eylül-01 Ekim
3. Kayseri Eylül
4. Manisa Eylül

Ekim 2010

1. Hatay 05-08 Ekim
2. Konya 19-22 Ekim
3. Aydın Ekim
4. Erzurum Ekim
5. Eskişehir Ekim

Kasım 2010

1. Malatya 30 Kasım-03 Aralık
2. Aydın Kasım
3. Kayseri Kasım
4. Erzurum Kasım
5. Manisa Kasım

Aralık 2010

1. Diyarbakır 07-10 Aralık
2. Mersin 07-10 Aralık
3. Malatya 28-31 Aralık

Notlar: İzmir 3 program düzenliyeceğini belitmiş tarih vermemiştir. Sivas Kayseri destekli olarak kurs programlarını açıklayacağını belirtmiştir. Adana, Bursa, Samsun, Şanlıurfa programı sonra ileteceklerini bildirmişlerdir.

2010 Yılında Planlanan YSP Kurslarının Aylara Göre Dağılımı
                    Ocak 2010

1. Balıkesir 19-22 Ocak
2. Malatya 26-29 Ocak

Şubat 2010

1. Antalya 05-08 Şubat
2. Denizli 09-12 Şubat
3. Hatay 09-12 Şubat
4. Balıkesir 23-26 Şubat
5. Malatya 23-26 Şubat
6. Kayseri Şubat
7. Manisa Şubat

Mart 2010

1. Diyarbakır 02-05 Mart
2. Antalya 09-12 Mart
3. Balıkesir 16-19 Mart
4. Sivas 16-19 Mart
5. Eskişehir 16-19 Mart
6. Konya 16-19 Mart
7. Gaziantep 23-26 Mart
8. Mersin 24-27 Mart (2 grup)
9. Erzurum Mart
10. Manisa Mart

Nisan 2010

1. Denizli 06-09 Nisan
2. Diyarbakır 06-09 Nisan
3. Sivas 16-13 Nisan
4. Antalaya 13-16 Nisan
5. Ankara 20-22 Nisan
6. Balıkesir 27-30 Nisan
7. Diyarbakır 27-30 Nisan
8. Gaziantep 27-30 Nisan
9. Aydın Nisan
10. Kayseri Nisan

Mayıs 2010

1. Hatay 04-07 Mayıs
2. Ankara 05-07 Mayıs
3. Eskişehir 11-14 Mayıs
4. Sivas 25-28 Mayıs
5. Antalya 25-28 Mayıs
6. Diyarbakır 25-28 Mayıs
7. Malatya 25-28 Mayıs
8. Konya 25-28 Mayıs
9. Aydın Mayıs
10. Manisa Mayıs

Haziran 2010

1. Sivas 08-11 Haziran
2. Mersin 15-19 Haziran (2 grup)
3. Ankara 23-25 Haziran
4. Kayseri Haziran
5. Isparta Haziran
6. Manisa Haziran

Temmuz 2010

1. Ankara 28-30 Temmuz

Ağustos 2010

1. Isparta Ağustos
2. Kayseri Ağustos

Eylül 2010

1. Ankara 06-08 Eylül
2. Antalya 14-17 Eylül
3. Sivas 21-24 Eylül
4. Diyarbakır 21-24 Eylül
5. Gaziantep 21-24 Eylül
6. Malatya 28Eylül-01 Ekim

Ekim 2010

1. Diyarbakır 05-08 Ekim
2. Denizli 12-15 Ekim
3. Ankara 20-22 Ekim
4. Aydın Ekim
5. Erzurum Ekim
6. Isparta Ekim
7. Manisa Ekim

Kasım 2010

1. Gaziantep 16-19 Kasım
2. Ankara 24-26 Kasım
3. Aydın Kasım
4. Erzurum Kasım

Aralık 2010

1. Denizli 07-10 Aralık
2. Hatay 07-10 Aralık
3. Ankara 08-10 Aralık
4. Antalya 21-24 Aralık
5. Ankara 21-24 Aralık
6. Isparta Aralık
7. Manisa Aralık

NOTLAR: İzmir 6 kurs düzenliyeceğini belitmiş tarih vermemiştir. Adana, Bursa, Samsun ve Şanlıurfa programı  daha sonra ileteceklerini bildirmişlerdir.

ÇİLYAD PROGRAMINA DESTEK VEREN ÜNİVERSİTELER

1. Adnan Menderes Üniversitesi
2. Afyon Kocatepe Üniversitesi
3. Akdeniz Üniversitesi
4. Ankara Üniversitesi
5. Atatürk Üniversitesi
6. Başkent Üniversitesi
7. Celal Bayar Üniversitesi
8. Cumhuriyet Üniversitesi
9. Çukurova Üniversitesi
10. Dicle Üniversitesi
11. Dokuz Eylül Üniversitesi
12. Ege Üniversitesi
13. Erciyes Üniversitesi
14. Fırat Üniversitesi
15. GATA
16. Gazi Üniversitesi
17. Gaziantep Üniversitesi
18. Hacettepe Üniversitesi
19. Harran Üniversitesi
20. İnönü Üniversitesi
21. İstanbul Üniversitesi
22. Karadeniz Teknik Üniversitesi
23. Kırıkkale Üniversitesi
24. Marmara Üniversitesi
25. Mersin Üniversitesi
26. Mustafa Kemal Üniversitesi
27. Ondokuz Mayıs Üniversitesi
28. Osmangazi Üniversitesi
29. Pamukkale Üniversitesi
30. Selçuk Üniversitesi
31. Sütçü İmam Üniversitesi
32. Süleyman Demirel
33. Uludağ Üniversitesi
34. Yüzüncü Yıl Üniversitesi

 

10 ARALIK 2009, 4. ÇİLYAD ÇALIŞTAYI ÖZETİ
9-13 Aralık tarihleri arasında Antalya Beldibi’nde 2.’si düzenlenen Acil Sağlık Hizmetleri Eğitim Kurultayı’nın 10 Aralık Perşembe günü ÇİLYAD Çalıştayı için ayrılmıştır. 10 Aralık Perşembe günü saat 08:45’de başlayan ve saat 18:15’e kadar devam eden 4. ÇİLYAD Çalıştay’ında aşağıda belirtilen çalışmalar gerçekleştirilmiş ve kararlar alınmıştır:

1. ÇİLYAD Modül Koordinatörü Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aytuğ Atıcı, ÇİLYAD Kurslarının tarihine ilişkin bilgi aktardıktan sonra, 2009 yılı kurs hedefleri ile gerçekleşen kursların genel dökümünü aktarmıştır. Prof. Dr. Atıcı, 2009 ÇİLYAD Kursu hedeflerinin özellikle hekimlere yönelik kurslarda yaklaşık yüzde 60’ının gerçekleştirilebildiğini, hekim dışı personellere yönelik kurslarda oranın yüzde 80’ler düzeyinde olmasına rağmen her iki durumun nedenlerinin ortaya konulması gerektiğini belirtmiştir.

Prof. Dr. Atıcı 2009 Aralık başı itibariyle ÇİLYAD Kursu Uygulayıcı sayısının 10.000’in üzerine çıktığını açıklamıştır. 10.000’in üzerine çıkan ve önümüzdeki dönemde daha da yükselecek uygulayıcılar sayesinde ülkenin kronik bir problemi olan bebek ve çocuk ölümleri konusunda önemli iyileşmeler beklediğini aktarmıştır.

1. Üçüncü Çalıştayında alınan karar doğrultusunda ÇİLYAD Kursları ile sertifikalandırılan uygulayıcıların uzak dönem bilgi ve tutumlarını ölçen Bölge Eğitim Merkezleri Eğitim Sorumluları konu ile ilgili bilgi aktarmışlar ve yaşadıkları deneyim ve sorunlar üzerinde durmuşlardır.
2. ÇİLYAD Kursları ile sertifikalandırılan uygulayıcıların uzak dönem bilgi ve tutumlarını ölçen 8 Bölge eğitim Merkezinin istatistiki bilimsel sonuçlarının sunumu Mersin Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı öğretim Üyesi Doç. Dr. Şebnem Atıcı tarafından sunulmuştur. Doç. Dr. Şebnem Atıcı, ÇİLYAD Kurslarının etkisinin sevindirici biçimde bilgi ve tutuma yansıdığının ortaya çıktığının görüldüğünü ifade etmiştir. Ancak aynı sonuçların Kursların güncellenme gereksinimini de ortaya çıkarttığını belirtmiştir. Korunan bilgi ve tutumların, kursun uygulayıcıya pratik yapma olanağı verdiği konularda belirgin olarak yüksek çıktığı vurgulanmıştır. Buradan hareketle kursların ve kurs güncellemelerinin daha fazla pratik ağırlıklı olarak planlanması gerektiği ifade edilmiştir.
3. ÇİLYAD Kurslarını gerçekleştiren Bölge Eğitim Merkezi ve İl Sorumluları 2009 yılı çalışmaları hakkında bilgi vermişler; saptadıkları sorunları aktarıp önerilerde bulunmuşlardır. Bölge Eğitim Merkezleri ve Kursun düzenlendiği İllerin sorumlularının hedeflere ulaşma konusunda sorun oluşturan iki temel faktör üzerinde ortaklaştıkları gözlenmiştir. Bu faktörlerden birisi Aile Hekimliği sürecinin yansımaları; ikincisi, özellikle ÇİLYAD eğitmeni olan uzman hekimlerin kursa katıldıkları dönemlerde döner sermaye gelirlerinde azalmaya yol açan döner sermaye yönetmeliği değişikliğidir. Aile hekimliği uygulaması nedeniyle ÇİLYAD kursu almış pek çok deneyimli hekimin acil sağlık hizmetlerinden ayrıldığı, bunların yerine gelen hekimlerin deneyimsiz olduğu ve yeniden eğitilmeleri gerektiği, bunun da iş yükünü çok artırdığı belirtilmiştir. Ayrıca Bölge Eğitim Merkezi ve il sorumluları özellikle uzmanların döner sermaye gelirlerinde azalmaya yol açan düzenlemenin ortadan kaldırılmasına ilişkin Bakanlık düzeyinde gerçekleştirilecek çalışmaların kursların sürekliliği için taşıdığı öneme dikkat çekmişlerdir.
4. ÇİLYAD Kursu ile sertifikalandırılan uygulayıcıların bilgilerini güncelleştirme modeli olarak “bütüncül yaklaşım” önerilmiştir. Bu modele göre uygulayıcılar ÇİLYAD Kursunun konularını içerecek biçimde eğitmenler gözetiminde bir senaryo üzerinden güncelleme eğitimine tabi tutulacaklardır. Bütüncül yaklaşım modelinin uygulanma yöntemini ortaya koymak üzere ÇİLYAD Kurslarının gerçekleştirildiği Bölge Eğitim Merkezleri ve İller arasında “ÇİLYAD Bütüncül Yaklaşım Yarışması” düzenlenmiştir. Yarışmada bölgelerden gelen akademisyen ve eğitmenler gözetmen olarak yer almışlar her bir Bölge Eğitim Merkezi veya ili temsilen bir ÇİLYAD eğitmeni hekim yarışmacı olarak belirlenmiştir. Bu yarışma ile güncellemede “bütüncül yaklaşımın” gerçekleştirilme biçimi hakkında ön uygulama olanağı yakalanmıştır. Aynı şekilde uygulamaya ilişkin geri bildirimler ve öneriler alınarak modele son biçimi verilmeye çalışılmıştır. Yarışma sonunda Konya’dan Dr. Yavuz Üçkuyu ve Mersin’den  Dr. Zeki Tantoğlu birinci, Eskişehir’den Dr. Zuhal Sarpkaya ikinci ve Ankara’dan Dr. Nilhan Cemil üçüncü olmuşlardır.
5. ÇİLYAD Kursları ile uygulayıcı sayısında kısa sayılabilecek bir dönemde 10.000’in üzerine çıkılmış olması sevindirici olmakla birlikte uygulayıcı dağılımında sorun olduğu illerden gelen katılımcılar tarafından belirtilmiştir. Dağılım sorununu çözebilmek için ÇİLYAD eğitimlerini bölgelerinde tamamlamış ya da tamamlamakta olan illerin eğitmenlerinin diğer illerin eğitimlerine yardımcı olmalarının gereği vurgulanmıştır. Sağlık Bakanlığı’nın ÇİLYAD Uygulayıcı sayısının yetersiz olduğu illerde eğitimleri hızlandırabilmek için, eğitmenlerin görevlendirilmelerinin eğitmenlerin gelir kaybına uğramayacakları bir yöntem geliştirmesinin önemine dikkat çekilmiştir.
6. ÇİLYAD Kurslarının standardizasyonunun sürdürülebilmesi için belirlenen Kurs Gözetmenlerinin daha aktif hale getirilmeleri gereği vurgulanmıştır. Kurs Gözetmenlerinin yerinde izledikleri Kurslarla ilgili raporlar hazırlamalarının önemine dikkat çekilmiştir.
7. ÇİLYAD Kurslarının daha düzenli ve planlı yürütülebilmesi için Bölge Eğitim Merkezlerinin bina, personel ve donanım olarak hayata geçirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
8. Bölge eğitim Merkezleri ve Kurs düzenleyen illerin 2010 yılı ÇİLYAD Kurs tarihleri belirlenerek karar altına alınmıştır.

HEDEFLER, ÖNERİLER, DEĞERLENDİRME
            ÇİLYAD Kursu 2009 Aralık başı itibariyle 10.000’in üzerine çıkmış uygulayıcısı ile ülkemizde bebek ve çocuk ölümleri ile önlenebilir sakatlıkları azaltabilmek amacını yerine getirmek üzere çok önemli programlardan birisi haline gelmiştir. Önümüzdeki yıllarda uygulayıcı sayısının daha da artacağı düşünülürse programın bebek ve çocuk sağlığı için ne kadar önemli olduğu anlaşılmaktadır. Kurs çocuklara eli değen herkesi eğitmek ve ÇİLYAD ailesinin bir parçası haline getirmek hedefi doğrultusunda ilerlemeyi sürdürmektedir. Kurslara sağlık çalışanlarının yoğun ilgisi devam etmektedir. Ortaya çıkmış olan başarı Sağlık Bakanlığı, Üniversiteler, Hastaneler, Sağlık Müdürlükleri olmak üzere Kurumlara ve en çok da akademisyeni, uzmanı, pratisyeni, hemşiresi, paramediği, acil tıp teknisyeni olmak üzere sağlık çalışanları bütününe aittir.
ÇİLYAD kursunun geldiği aşamada ulaşılabilirliği ve ülkemiz gerçeklerine uygun olarak hazırlanmış olması önemli bir etken olarak görülmektedir. Çocuklara sunulan acil tıbbi hizmetlerin etkinliğinin artırılması amacıyla, kursun temel hedef grubu olan acil sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm doktor ve yardımcı sağlık personeline verilmesi ve etkin olarak uygulama becerisinin kazandırılması konusunda önemli mesafe alınmıştır. ÇİLYAD kursu çocuk sağlığı uzmanları ve araştırma görevlileri, çocuk cerrahisi uzmanları, anestezi uzmanları ve araştırma görevlileri, çocuk servisi personelleri gibi pek çok sağlık çalışanının da yoğun ilgisini çekmektedir. Bu nedenle acil sağlık hizmetleri dışında da pek çok sağlık çalışanına ulaşmış durumdadır. Ancak hala alınacak yol vardır ve en önemlisi kursun sürekliliğinin yani uygulayıcılarda sağladığı bilgi ve tutum dönüşümünün devamlılığının sağlanması gerekmektedir.
Kursun sürekliliğini sağlamada en önemli araçlardan birisi uygulayıcılara hatırlatmalar yani güncellemeler yoluyla yeniden ulaşarak bilgi ve tutumlarının devamlılığını sağlamak olacaktır. Bu amaca yönelik olarak Antalya’da yapılan 4.ÇİLYAD Çalıştayında ortaya konulan ve ilk uygulaması gerçekleştirilen “Bütüncül Yaklaşım” modeli sürekliliği sağlama noktasında önemli bir boşluğu dolduracak gibi görünmektedir.
Kursun sürekliliğini sağlamada bir diğer önemli araç da kursların gerçekleştirildiği merkezlerin kurumsallaştırılmalarıdır. Bölge Eğitim Merkezleri kadrolu personelleri ve içinde uygulama laboratuvarları olan binalarına kavuşturulurlarsa yakalanan birikimin devamlılığı konusunda önemli bir güvence sağlanmış olacaktır.
ÇİLYAD Kursunun uzak dönem uygulayıcılarına yönelik olarak gerçekleştirilen bilgi ve tutum ölçüm sonuçları kursun bebek ve çocuk ölümleri ile önlenebilir sakatlıkların azaltılması hususunda önemli bir işlevinin olacağını göstermiştir. Bu durum geçmişte harcana çabaların boşa gitmediğini ortaya koymakta, gelecekteki çalışmalar için umut vermektedir.
Bebek ve çocuk her yerde ölebilir ve sakatlanabilir. ÇİLYAD ölüm ve sakatlıkları azaltabilecekse hedefini tüm ülke sathında gerçekleştirilmelidir. Bu nedenle sayısı on binleri aşan uygulayıcısına rağmen uygulayıcıların eşitsiz dağılımı ÇİLYAD programının başarısının önünde hala önemli bir engeldir. Bu sorunu aşmak için uygulayıcı sayısının görece az olduğu illerin diğer Bölge Eğitim Merkezleri eğitmenleri tarafından eğitimlerinin tamamlanması büyük önem taşımaktadır. Sağlık Bakanlığı’nın söz konusu gereksinime yönelik yasal düzenlemeleri yapması önemlidir.
2009 yılı ÇİLYAD Kurs hedeflerinin tam olarak gerçekleştirilememesinin önde gelen nedenlerinden birisi kurslarda eğitmen olarak görevlendirilen uzman ve pratisyen hekimlerin döner sermaye gelirlerini azaltan döner sermaye yönetmeliği ile ilgili düzenlemedir. Eğitmenler büyük bir özveri ile bebek ve çocuk ölümlerini azaltmak üzere yoğun biçimde çalışmakta ve her türlü takdiri hak etmektedirler. Eğitmenlerin bu özverili çalışmaları karşılığında adeta cezalandırılıyor gibi eğitim sürelerinde gelir kaybına uğramaları kabul edilemez. Üçüncü ÇİLYAD Çalıştayında aile hekimliği kurslarında görev alan eğitmenlere hizmet puanı olarak önemli artışlar getirildiği bilgisiyle çok daha yoğun biçimde ÇİLYAD benzeri kurslarda görev alan eğitmenlerin özlük haklarında hiçbir düzenlemeye gidilmemesinin moral ve motivasyonu azalttığı vurgulanarak, eğitmenleri motive edici önlemlerle teşvik edilmesi gereği ortaya konulmuşken bir sonraki yıl eğitmenlerin gelir kaybı ile karşılaşmaları durumu kursların sürekliliğinin sağlanması ve kalitesinin korunması konularında önemli bir engel olarak görünmektedir.

Aile hekimliğine geçilen illerde ve geçiş hazırlığı olan illerde ÇİLYAD kurslarının öngörülen programlarının yapılması ve zamanında düzenlenmesi konusunda sorunlar yaşandığı aktarılmıştır. Yine modüler eğitimlerle sertifikalandırılan hekimlerin acil sağlık hizmetinden ayrılmalarının hizmetin sürekliliği konusunda sorunlar yaratabileceği düşünülmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.

SONUÇ
            Çocuklarda İleri Yaşam Desteği kurslarının yürütülmesinde ve sürekliliğinin sağlanması konusunda yukarıda bir bölümü belirtildiği gibi kimi sorunlar yaşanmakla birlikte program ülkemizde bebek ve çocuk ölümleri ile sakatlıkların azaltılması konusunda önemli bir yere sahiptir. ÇİLYAD kursu “çocuklara eli değen herkese” ulaşma hedefi doğrultusunda ciddi mesafe kat etmiş durumdadır. Özellikle hekim dışı sağlık personellerine yönelik kursların düzenlenmesinde önemli artışlar dikkati çekmektedir. Gerek hekim gerek hekim dışı personellerin kursa ilgileri ve kurs sonu geri bildirimleri son derece moral vericidir.

         Program temel olarak Sağlık Bakanlığı Bölge Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezlerinde üzerinden yürütülmekle birlikte, Merkezlerle Üniversiteler, Sağlık Bakanlığına bağlı Eğitim, Araştırma ve Uygulama hastaneleri ve Devlet Hastaneleri ile kurulan işbirliğinin sağladığı destek, programın yürütülmesi ve yaşatılmasında önemli işleve sahiptir. Program, ilgili uzmanlık alanlarında çalışan öğretim elemanlarının yanı sıra uzman hekimlerin yoğun ve özverili desteğini arkasına almış durumdadır. Özetle, bu destek işbirliğinden ilgili herkesin çok memnun olduğu ve durumun kursların yayılma hızını önemli ölçüde arttırdığı anlaşılmakta; çocuk ölümleri ve sakatlanmalarının azaltılması umudu her gün biraz daha yeşermektedir.