GİRİŞ

Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD)Kursu’nun ulusal bir proje halinde ve bir program çerçevesinde tüm Türkiye’de uygulanmasına yönelik çalışmalar ilk kez 2000 yılının Haziran ayında başlamıştır. Bu çalışmaların ana amacı ülkemizde halen çok yüksek oranlarda bulunan bebek ve çocuk ölümlerini ve önlenebilir sakatlıkları azaltmaktır. Bu amaca yönelik olarak, birçok ülkede yapılmakta olan çocuklarda ileri yaşam desteği kursları ve konu ile ilgili genel yayınlar incelenerek ve ülkemizin durumu da gözden geçirilerek bu konudaki öncelikler saptanılmıştır.
Bugün gelinen noktada; ülkemizde Sağlık Bakanlığımız tarafından üniversitelerimizle işbirliği içerisinde Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD) Kursları yapılmaktadır. Yapılan kursların ortaya çıkardığı sonuçları ve geribildirimleri dikkate alarak, ÇİLYAD Programı’nın geleceğini planlamak üzere Adana Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezinde 1.Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Programı Değerlendirme Toplantısı (Çalıştay), yapılmıştır. 1.ÇİLYAD Çalıştayının ana amaçları şunlardır:

1. Ülkemizde birçok Bölge Eğitim Merkezinde yapılan Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Modül Eğitimlerinin mevcut durumunu belirlemek.
2. Kurslar sırasında yaşanan sorunları tartışmak ve çözümler üretmek,
3. Yeni kurslarda yer alacak değişiklikleri planlamak,
4. 2007 yılı içinde doktorlara ve diğer sağlık personeline yönelik olarak yapılacak olan kursların tarihlerini belirlemek,
5. Değişik illerde görev alan eğitimcilerin bilgi birikimi ve deneyimlerinden faydalanarak kursların kalitesini artırmaya yönelik fikirler üretmek,

 

YASAL DURUM

Ülkemizde acil sağlık hizmetlerinin ülke sathında eşit, kaliteli ve etkin olarak sunulmasını sağlamak amacıyla 23.01.2004 tarih ve 717 sayıyla  Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönerge çerçevesinde Sağlık Bakanlığı tarafından acil sağlık hizmetlerinde çalışan veya çalışacak olan pratisyen ve ilgili uzman hekimler ile yardımcı sağlık personelinin eğitimlerine başlanmıştır.
Acil sağlık hizmetleri alanda hizmet sunan sağlık personelinin eğitiminde Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulu tarafından standartları belirlenmiş eğitim programlarının yapılması kararlaştırılmıştır. Çocuklarda İleri Yaşam Desteği (ÇİLYAD) Programı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulu Danışma Kurulunca, Acil Hekimliği Sertifika Programı eğitiminin bütününü oluşturan zorunlu modüllerden birisi olarak kabul edilmiştir.

MEVCUT DURUM VE ÇALIŞMALAR

Ülkemizde Acil Sağlık Hizmetlerinde başlatılan eğitim çalışmaları kapsamında, 2004 yılında Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Programı Uygulayıcı ve Eğitimci kurslarının başlatılması ve yurt çapında yaygınlaştırılması amacıyla, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Bilimsel Danışma Kurulu üyesi Prof.Dr.Aytuğ ATICI görevlendirilmiştir.
İllerde sağlık müdürlükleriyle gerekli hazırlık ve eşgüdümü sağlamak amacıyla Adana İl Sağlık Müdür Yardımcısı Dr.Turgut ARPACI Eğitim Koordinatörü olarak görevlendirilmiştir.
ÇİLYAD eğitimlerinde kullanılmak üzere konuyla ilgili öğretim görevlileri tarafından hazırlanan ve editörlüğünü Modül Koordinatörü Prof.Dr. Aytuğ ATICI’nın yaptığı “uygulayıcı” ve “eğitimci” kitapları bastırılmıştır. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü İlk ve Acil Sağlık Yardım Hizmetleri Daire Başkanlığı ilgili birimleriyle eğitim programı ve planlama yapılmış, hazırlanan eğitim setleri Sağlık Bakanlığı tarafından gerekli illere ulaştırılmıştır. Kurslarla ilgili gerekli alt yapı ve hazırlıkların tamamlanmasının ardından Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezlerinin bulunduğu illerde eğitim birimi sorumluları ile Tıp Fakülteleri ve bakanlık hastanelerinin ilgili dallarda çalışan öğretim görevlileri ve uzmanlarıyla görüşülerek programa destek ve işbirliği sağlanmıştır. Hazırlanan eğitim planı çerçevesinde öncelikle uygulayıcı eğitimi ve hemen ardından eğitimci eğitimleri yapılmış ve bu eğitimler sonunda başarılı bulunan adaylara eğitimci sertifikası verilmiştir. Bu aşamadan sonra Bölge Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezlerinin organizasyonu ve ÇİLYAD eğitimci belgesine sahip tıp fakültesi/eğitim hastanesi öğretim elemanları ve uzmanlarının desteği ile ÇİLYAD kursları yaygınlaşmaya başlamıştır.

 

2000-2004 YILLARI ARASI

Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi henüz yürürlüğe girmeden ve Sağlık Bakanlığı’ndan bağımsız olarak “Pediatrik İleri Yaşam Desteği” adıyla toplam 7 kez kurs yapılmıştır. Bu kurslardan elde edilen geri bildirimler ve deneyimlerin ışığında Sağlık Bakanlığı Acil Hekimliği Sertifika Programı Uygulama Yönergesi çerçevesinde ve “Çocuklarda İleri Yaşam Desteği-ÇİLYAD Kursu” adıyla ilk kez 09–10 Aralık 2004 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde Eğitimci Kursu yapılmıştır. Adana ve Mersin’den katılımcıların bulunduğu bu ilk kurs ile ÇİLYAD Kurslarının bölge eğitim merkezlerinde eğitimci programlarını gerçekleştirecek çekirdek kurs eğitimci grubu yetiştirildi.

2004 yılında yapılan ÇİLYAD kursları
Mersin     9-10 Aralık 2004  Eğitimci Eğitimi Kursu
Mersin     22-24 Aralık 2004            Doktor Uygulayıcı Kursu   
2005 YILINDA
Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hedefler doğrultusunda, ÇİLYAD Eğitimci grubu tarafından Adana, Ankara, İzmir ve Malatya Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Merkezlerinde ve Mersin’de uygulayıcı ve eğitimci kursları gerçekleştirildi. Daha sonraları bu kurslarda eğitimci belgesi almaya hak kazanan bölgedeki üniversitelerin tıp fakülteleri öğretim elemanları ve Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerdeki uzman ve pratisyen hekimlerin desteğiyle uygulayıcı kursları yapılmaya devam edildi.

 

2005 Yılında ÇİLYAD Programına Destek Veren Üniversiteler

1. Mersin Ü. Tıp Fakültesi
2. Çukurova Ü. Tıp Fakültesi
3. Başkent Ü.Tıp Fakültesi
4. GATA
5. Ankara Ü.Tıp Fakültesi
6. Gazi Ü.Tıp Fakültesi
7. Kırıkkale Ü.Tıp Fakültesi
8. Ege Ü.Tıp Fakültesi
9. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
10. Pamukkale Ü.Tıp Fakültesi
11. Adnan Menderes Ü.Tıp Fakültesi
12. Celal Bayar Ü.Tıp Fakültesi
13. İnönü Ü.Tıp Fakültesi
14. Fırat Ü.Tıp Fakültesi
15. Sütçü İmam Ü.Tıp Fakültesi
16. Harran Ü.Tıp Fakültesi

2005 Yılında Yapılan Eğitimci Kursları

1. Adana      6-9 Haziran 2005      (Adana, Mersin, K.Maraş, Ş.Urfa, Ankara)        
2. Ankara    13-16 Haziran 2005  (Ankara, Çankırı, Kırıkkale, İzmir)
3. İzmir        12-15 Temmuz 2005 (İzmir, Denizli, Aydın, Manisa, Malatya)
4. Malatya   3-6 Ekim 2005           (Malatya, Elazığ, Adıyaman, Sivas, Konya)

2005 Yılında Yapılan Doktor Uygulayıcı Kursları

1. Adana      16-18 Şubat 2005
2. Mersin     5-7 Nisan 2005
3. Hatay       16-18 Mayıs 2005
4. Adana      6-8 Haziran 2005
5. Ankara    13-15 Haziran 2005
6. İzmir        12-14 Temmuz 2005
7. Malatya   3-6 Ekim 2005
8. Adana      25-27 Ekim 2005
9. Denizli      14-16 Kasım 2005
10. Mersin     20-22 Kasım 2005

         2006 YILINDA
2006 yılında Konya, Trabzon ve İstanbul Bölge Eğitim Merkezlerinde eğitimci kursları bu illere gidilerek gerçekleştirildi. Samsun, Erzurum, Sivas, Diyarbakır ve İzmir Bölge Eğitim Merkezlerinin eğitimcilerini yetiştirmek üzere Mersin’de aynı anda iki eğitimci kursu gerçekleştirildi.

2006 Yılında ÇİLYAD Programına Destek Veren Üniversiteler

1. Mersin Ü. Tıp Fakültesi
2. Çukurova Ü. Tıp Fakültesi
3. Başkent Ü.Tıp Fakültesi
4. GATA
5. Ankara Ü.Tıp Fakültesi
6. Gazi Ü.Tıp Fakültesi
7. Kırıkkale Ü.Tıp Fakültesi
8. Ege Ü.Tıp Fakültesi
9. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
10. Pamukkale Ü.Tıp Fakültesi
11. Adnan Menderes Ü.Tıp Fakültesi
12. Celal Bayar Ü.Tıp Fakültesi
13. İnönü Ü.Tıp Fakültesi
14. Fırat Ü.Tıp Fakültesi
15. Sütçü İmam Ü.Tıp Fakültesi
16. Harran Ü.Tıp Fakültesi
17. Selçuk Ü.Tıp Fakültesi
18. Meram Ü.Tıp Fakültesi
19. Atatürk Ü.Tıp Fakültesi
20. Cumhuriyet Ü.Tıp Fakültesi
21. 19.Mayıs Ü.Tıp Fakültesi
22. Dicle Ü.Tıp Fakültesi
23. Karadeniz Teknik Ü.Tıp Fakültesi
24. İstanbul Ü.İstanbul Tıp Fakültesi
25. İstanbul Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
26. Marmara Ü.Tıp Fakültesi
27. Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi
    

2006 Yılında Yapılan Eğitimci Kursları

1. Konya      30 Ocak-1 Şubat 2006
2. Trabzon   17-20 Haziran 2006
3. Mersin     20-23 Haziran 2006
4. Mersin     19-22 Eylül 2006 (İki ayrı grup) (Samsun, Sivas, Erzurum, Diyarbakır, İzmir)
5. Mersin     10-13 Ekim 2006
6. İstanbul   14-17 Kasım 2006
7. Konya      4-6 Aralık 2006
8. Gaziantep            26-29 Aralık 2006

2006 Yılında Yapılan Doktor Uygulayıcı Kursları

1. Konya      31 Ocak-3 Şubat 2006
2. Konya      28-30 Mart 2006
3. Malatya   28-30 Mart 2006
4. Tarsus      25-27 Nisan 2006
5. Malatya   25-27 Mayıs 2006
6. Trabzon   17-20 Haziran 2006
7. Mersin     20-23 Haziran 2006
8. Konya      27-29 Haziran 2006
9. Mersin     1-3 Ağustos 2006
10. Konya      22-24 Ağustos 2006
11. Mersin     19-22 Eylül 2006
12. Mersin     19-22 Eylül 2006
13. Konya      19-21 Eylül 2006
14. Mersin     10-13 Ekim 2006
15. İstanbul   14-17 Kasım 2006
16. Konya       14-17 Kasım 2006
17. Mersin     21-24 Kasım 2006
18. Sivas         21-24 Kasım 2006
19. Trabzon   27-30 Kasım 2006
20. Mersin     5-8 Aralık 2006
21. Konya      4-6 Aralık 2006
22. Adana      12-14 Aralık 2006
23. Sivas         12-14 Aralık 2006
24. Mersin     12-14 Aralık 2006
25. Mersin     19-22Aralık 2006
26. Samsun    25-28 Aralık 2006
27. İstanbul   26-29 Aralık 2006
28. Gaziantep            26-29 Aralık 2006
29. Ankara    26-29 Aralık 2006

         2007 YILINDA
Çalıştayda, ÇİLYAD kurslarının genel bir değerlendirmesi yapılarak Bölge Eğitim Merkezlerinin faaliyetleri hakkında bilgi alındı ve geleceğe yönelik olarak ÇİLYAD programının hedefleri belirlenerek 2007 kurs planı hazırlandı.
2007 ÇİLYAD Doktor Uygulayıcı Kurs Programı Planı

1. Adana                            28-30 Mart 2007
2. Adana                            7-9 Mayıs 2007
3. Adana                           16-18 Mayıs 2007
4. Adana                            6-8  Haziran 2007
5. Adana                            26-28 Eylül 2007
6. Adana                            14-16 Kasım 2007
7. Ankara                           6-9 Şubat 2007
8. Ankara                           13-16 Mart 2007
9. Ankara                           8-11 Mayıs 2007
10. Ankara                           12-15 Haziran 2007
11. Ankara                           4-7 Eylül 2007
12. Ankara                           16-19 Ekim 2007
13. Ankara                           27-30 Kasım 2007
14. Antalya                           22-25 Ocak 2007
15. Antalya                           20-23 Mart 2007
16. Antalya                           24-27 Nisan 2007  
17. Antalya                           22-25 Mayıs 2007
18. Antalya                           12-15 Haziran 2007
19. Antalya                            24-27 Temmuz 2007
20. Antalya                           14-17 Ağustos 2007
21. Antalya                            04-07 Eylül 2007
22. Antalya                           23-26 Ekim 2007
23. Antalya                           27-30 Kasım 2007
24. Antalya                           25-28 Aralık 2007
25. Diyarbakır                     5-9 Mart 2007  
26. Diyarbakır                     16-19 Nisan 2007  
27. Diyarbakır                     28-31 Mayıs 2007
28. Diyarbakır                     4-7 Haziran 2007
29. Diyarbakır                     1-4 Ekim 2007
30. Diyarbakır                     22-25 Ekim 2007
31. Gaziantep                      13-15 Mart 2007  
32. Gaziantep                      10-12 Nisan 2007
33. Gaziantep                      29-31 Mayıs 2007  
34. Gaziantep                      11-13 Eylül 2007
35. Gaziantep                      9-11 Ekim 2007
36. Gaziantep                     13-15 Kasım 2007
37. Gaziantep                     11-13 Aralık 2007
38. Malatya                          6-9 Mart 2007  
39. Malatya                          24-27 Nisan 2007
40. Malatya                          22-25 Mayıs 2007
41. Malatya                          19-22 Haziran 2007
42. Malatya                          23-26 Ekim 2007
43. Malatya                         11-14 Aralık 2007
44. Sivas                              17-20 Nisan 2007  
45. Sivas                              12-15 Haziran 2007
46. Sivas                              16-19 Ekim 2007
47. Sivas                              6-9 Kasım 2007
48. Sivas                              27-30 Kasım 2007
49. Sivas                              11-14 Aralık 2007
50. Trabzon                          27 Şubat – 2mart 2007  
51. Trabzon                          24-27 Nisan 2007  
52. Trabzon                          19-22 Haziran 2007
53. Trabzon                          23- 26 Ekim 2007
54. Trabzon                          27-30 kasım 2007
55. Eskişehir                       6-9 Mart 2007  
56. Konya                            23-26 Ocak 2007  
57. Konya                            20-23 Şubat 2007  
58. Konya                            27-30 Mart 2007 
59. Konya                            01-04 Mayıs 2007 
60. Konya                            29 Mayıs-1 Haziran 2007
61. Konya                            04-07 Eylül 2007
62. Konya                            13- 16 Kasım 2007
63. Bursa                             20-23 Mart 2007  
64. Van                                17-20 Nisan 2007
65. Van                                22-25 Mayıs 2007
66. Van                                27-30 Haziran 2007
67. Samsun                         17-20 Nisan 2007  
68. Samsun                         15-18 Mayıs 2007
69. Samsun                         Temmuz 2007
70. Samsun                         04-07 Kasım 2007
71. Denizli                            07-09 Mart 2007
72. Denizli                            9-11 Mayıs 2007  
73. Denizli                            20-22 Haziran 2007
74. Denizli                            7-9 Kasım 2007
75. İzmir                               20-23 Mart 2007  
76. İzmir                               17-20 Nisan 2007  
77. İzmir                               15-18 Mayıs 2007
78. Aydın                             24-26 Nisan 2007 
79. Aydın                             5-7 Hziran 2007
80. Eskişehir                       24-27 Nisan 2007  
81. Eskişehir                       21-24 Mayıs 2007
82. Eskişehir                       19-22 Haziran 2007
83. Eskişehir                       Eylül 2007
84. Eskişehir                       Ekim 2007
85. Eskişehir                       Kasım 2007
86. Eskişehir                       Aralık 2007
87. Şanlıurfa                        24-26 Nisan 2007  
88. Şanlıurfa                        22- 24 Mayıs 2007
89. Şanlıurfa                        05-07 Haziran 2007
90. Şanlıurfa                        19-21 Haziran 2007
91. Şanlıurfa                        03-05 temmuz 2007
92. Şanlıurfa                        Ağustos 2007
93. Niğde                             12-15 Haziran 2007
94. Kahramanmaraş         29 Mayıs 1 Haziran 2007

2007 ÇİLYAD Yardımcı Sağlık Personeli (AABT, ATT, Hemşire, Sağlık Memuru) Kursları  Planı

1. Mersin                     6-9 Şubat 2007
2. Mersin                     27-30 Mart 2007  
3. Mersin                     22-25 Mayıs 2007
4. Mersin                     24-27 Temmuz 2007
5. Mersin                     Eylül 2007
6. Mersin                     23-26 Ekim 2007
7. Mersin                     10-14 Aralık 2007
8. Ankara                     12-15 Haziran 2007
9. Antalya                    Haziran 2007
10. Antalya                    Ağustos 2007
11. Antalya                    Ekim 2007
12. Diyarbakır               16-19 Nisan 2007  
13. Diyarbakır               2-5 Temmuz 2007
14. Diyarbakır               4-7 Eylül 2007
15. Diyarbakır               12-15 Kasım 2007
16. Diyarbakır               10-13 Aralık 2007
17. Diyarbakır               25-28 Aralık 2007
18. Gaziantep                20-22 Mart 2007  
19. Gaziantep                17-19 Nisan 2007  
20. Gaziantep                08-10 Mayıs 2007  
21. Gaziantep                18-20 Eylül 2007
22. Gaziantep                16-18 Ekim 2007
23. Gaziantep                20-22 Kasım 2007
24. Gaziantep                18-20 Aralık 2007
25. Malatya                   20-23 Şubat 2007 
26. Malatya                   10-13 Nisan 2007
27. Malatya                   8-11 Mayıs 2007  
28. Malatya                   20-23 Kasım 2007
29. Sivas                        20-23 Şubat 2007 
30. Sivas                        20-23 Mart 2007 
31. Konya                      6-9 Mart 2007  
32. Konya                      08-11 Mayıs 2007  
33. Konya                      24-27 Temmuz 2007
34. Denizli                      19-21 Mart 2007   
35. Denizli                      16-18 Nisan 2007
36. Denizli                      22-24 Mayıs 2007
37. Denizli                      11-13 Eylül 2007
38. Denizli                      9-11 Ekim 2007
39. Denizli                      13-15 Kasım 2007

 

HEDEFLER VE ÖNERİLER
Ülkemizde bebek ve çocuk ölüm hızlarını ve önlenebilir sakatlıkları azaltabilmek için halen sürdürülmekte olan eğitim programlarının güncel, ulaşılabilir ve ülkemiz gerçeklerine uygun olarak hazırlanmış olması gerekir. Çocuklara sunulan acil tıbbi hizmetlerin kalite ve etkinliğinin artırılması amacıyla, acil sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm doktor ve yardımcı sağlık personeline bu eğitimlerin verilmesi ve etkin olarak uygulama becerisinin kazandırılması gerekmektedir.
Bu amaçlara ulaşmak için;

1. Çocuklara yönelik acil tıbbi tedavi ve girişimleri içeren yazılı ve görsel malzemelerin akademik kimliği olan uzman kişilerin sorumluluğunda güncellenmeye devam edilmesi,
2. Kurslarda kullanılan malzeme ve maketlerin bölge eğitim merkezleri tarafından yeterli sayıda temin edilmesi,
3. Kursların Sağlık Bakanlığı çatısı altında, mutlaka tıp fakültelerinin ve mümkünse ilgili sivil toplum kuruluşlarının da desteği ile yapılmaya devam edilmesi,
4. Kursların alt yapısının illerde sağlık müdürlükleri tarafından oluşturulması ve eğitim giderlerinin döner sermayeden karşılanmaya devam edilmesi,
5. Belirli aralıklarda Sağlık Bakanlığı’nın davetiyle, eğitmenler ve kurs yöneticilerinin katılacağı bölgesel ve ulusal değerlendirme toplantılarının yapılması, bu toplantılarda kazanılan deneyim ve bilgilerin paylaşılması ve geleceğe dönük planlar yapılması,
6. Çocuklarda İleri Yaşam Desteği konusundaki bilimsel gelişmeler, haberler ve etkinliklerin hedef kitlelere web sayfası ve elektronik posta grubu aracılığıyla ulaştırılmaya devam edilmesi,
7. ÇİLYAD kursunu almış olanlar içi bir günlük güncelleme eğitimlerinin planlanması ve uygulamaya konması,
8. Teorik ve pratik konuların tümünün elektronik ortama aktarılması uygun olacaktır.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
ÇİLYAD kurs koordinatörlüğü tarafından hazırlanan ve çalıştay öncesinde 1.Çocuklarda İleri Yaşam Desteği Değerlendirme Toplantısına katılacak olan kurs yöneticilerine ulaştırılan değerlendirme formları, kurs yöneticilerinin sunumları, grup çalışmaları ve toplantı sonunda yapılan tartışmalar değerlendirildiğinde;
2004 yılında Sağlık Bakanlığınca yapılan yasal düzenlemenin ardından uygulama standartları yapılma koşulları belirlenen Çocuklarda İleri Yaşam Desteği kurslarının hedef kitlesi olan acil sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık personeline hızla ulaşmaya başladığı anlaşılmaktadır.
Programın yurt geneline hızla ulaşabilmesini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı Bölge Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezlerinde bulunan Üniversiteler ile Sağlık Bakanlığına bağlı Eğitim, Araştırma ve Uygulama hastaneleri ile işbirliği ve ilgili uzmanlık alanlarında çalışan öğretim görevlileri yanı sıra uzman hekimlerin desteğinin en üst düzeyde sağlandığı görülmüştür. Ülke genelindeki kursların toplam 26 tıp fakültesinde görev yapan öğretim elemanlarının desteği ile yürütüldüğü ve bu işbirliğinden ilgili herkesin çok memnun olduğu ve kursların yayılma hızının önemli ölçüde arttığı gözlenmiştir.
Bölge Eğitim Merkezlerinin bulunduğu illerimizdeki sağlık müdürlükleri tarafından kurs için gereken malzemelerin hızla temin edildiği görülmüştür. Bununla birlikte bölge eğitim merkezi bulunmayan bazı illerdeki sağlık müdürlüklerinin, illerinde bulunan tıp fakülteleri ile işbirliği içinde kurs için gerekli malzemeleri temin ederek ve yerli sayıda ÇİLYAD eğitimcisi edinerek kurslar düzenlemeye başladığı memnuniyetle izlenmiştir.
            ÇİLYAD kurslarının yapılmasında insan kaynağı, malzeme, fiziksel ortam, bilimsel ve teknik destek ve işbirliği oldukça iyi durumdadır. Bununla birlikte mali kaynakların kullanımı ile ilgili mevzuat hükümlerinin yürütülmesinde iller arasında farklı uygulamalar olduğu ve bazı saymanlıkların mevcut kaynakları kullandırmada tereddüt yaşadıkları, hatta bazen bu kaynakların kullanılamamasından dolayı kursların yapılmasında güçlükler çekildiği anlaşılmıştır. Bu güçlüklerin aşılması durumunda ÇİLYAD kurslarının sayısında önemli artışlar olacağı kanaatine varılmıştır.